Lunatykowanie

Zaburzenia snu od wieków wzbudzały silne emocje. Lunatykowanie chyba najbardziej zaskakiwało naszych przodków. Wykonywanie dziwnych ruchów w łóżku oraz poruszanie się we śnie od wieków przyciągało uwagę artystów wszelkiej maści, w tym niemieckich ekspresjonistów w niemym filmie Gabinet doktora Caligari, wyreżyserowanym przez Roberta Wiene w 1920.

Lunatykowanie jest w medycynie nazywane somnambulizmemsennowłóctwem. Lunatykowanie to zaburzenie snu z grupy parasomnii, polegające na podejmowaniu aktywności ruchowej w czasie snu.

Somnambulizm nie był zlekceważonym zaburzeniem ani przez medyczną literaturę, ani przez najbliższych osób, które doświadczały lunatykowania. Brak zrozumienia przyczyn i prawdziwej postaci zjawiska wzbudzał przerażenie. Dopatrywano się w nich ingerencji sił wyższych, często złych.

Somnambulizm opisywano i analizowano już w starożytności. Rzetelne poznanie zjawiska nastąpiło wraz z rozwojem nowożytnej psychiatrii i specjalizacji leczenia zaburzeń snu.

Podłoża oraz konsekwencje tego zaburzenia snu są dość złożone. Lunatykowanie uznaje się obecnie za powiązane z pewną wrodzoną, genetyczną tendencją człowieka oraz za powiązane z niekorzystnymi dla organizmu czynnikami środowiskowymi fizjologicznymi i medycznymi.

 

Somnambulizm bardzo często nie pozostawia żadnych wspomnień. Cierpiące na to zaburzenie snu nie zdają sobie na ogół z niego sprawy. Objawy pojawiają się kilkadziesiąt minut po zaśnięciu, kiedy ma miejsce szczytowy moment snu wolnofalowego (NREM).

Czy somnambulizm jest chorobą? Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaklasyfikowała somnambulizm w kategorii zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Jednak w wielu przypadkach lunatykowanie pojawia się sporadycznie i jest efektem przemęczenia i mija po poprawie stylu życia.

Lepiej jednak nie bagatelizować somnambulizmu. Na pewno jest dla nas wskazówką, że pojawiły się jakieś psychiczne lub somatyczne zaburzenia naszego organizmu. Lunatykowanie współwystępuje na ogół z lękami nocnymi. Aktywność ruchowa w czasie lunatykowania połączona z lękiem miewa gwałtowny charakter, a konsekwencje tego są niebezpieczne dla naszego zdrowia. Ocena psychologiczna pomoże określić, czy nadmierny stres lub lęk nie jest przyczyną somnambulizmu.

Lunatyk może podjąć pewne działania zapobiegające nawrotom zjawiska somnambulizmu. Często skuteczna okazuje się medytacja i ćwiczenia relaksacyjne.

Na pewno skuteczne jest wyciszenie się przed snem, a nawet unikanie przez pewien czas niepotrzebnych bodźców słuchowych lub wzrokowych w ciągu dnia.

Somnambulizm można leczyć farmakologicznie. Środki stosowane w celu jego wyeliminowania to benzodiazepiny, czy też trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.

Somnambulizm przewija się w literaturze i malarstwie europejskim wszystkich wieków trwania naszej cywilizacji. Jeden z pierwszych niemych filmów niemieckiego ekspresjonizmu nadał demoniczny i fantasmagoryczny wymiar temu zaburzeniu w filmie Gabinet doktora Caligari (Das Cabinet des Dr. Caligari, 1920), reż. Robert Wiene.

W jednej z początkowych scen główni bohaterowie są świadkami show przebudzenia śpiącego od urodzenia lunatyka Cesare. Postać Cesare jest w zamyśle twórców filmu łącznikiem pomiędzy światem ludzi żywych, a siłami wyższymi, determinującymi nasze trwanie.

 

W szwedzkim filmie z 1922 Häxan (The Witches or Witchcraft Through The Ages, reż. Benjamin Christensen), średniowieczna czarownica również okazuje się somnambuliczką, która w opinii jej współczesnych była we śnie wiedziona przez diabła w jego objęcia.


Zdjęcie tytułowe: Card from the 1920 film The Cabinet of Dr. Caligari; Goldwyn Distributing Company (US) - Heritage Art Gallery


 

 

 

2014-12-03

PARTNERZY